พญานาค สัตว์ในตำนานที่เชื่อกันว่าอาศัยอยู่ในแม่น้ำโขงและบาดาล มีรูปร่างเป็นงูขนาดใหญ่ มีเกล็ดแวววาว มีหลายเศียร พญานาคเป็นสัตว์กึ่งเทพ มีอิทธิฤทธิ์ ศักดานุภาพ สามารถแปลงกายเป็นมนุษย์ได้ พญานาคมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับศาสนาพุทธ ฮินดู และความเชื่อพื้นบ้านของไทย ความเชื่อเกี่ยวกับพญานาค มีดังนี้
1. สัญลักษณ์ของน้ำ
- พญานาค มักถูกมองว่าเป็นสัญลักษณ์ของน้ำ เชื่อกันว่า พญานาคมีอิทธิพลต่อสภาพน้ำ ฝน ฟ้่าคะนอง ผู้คนจึงมักบูชาพญานาคเพื่อขอฝน ขอความอุดมสมบูรณ์
2. ผู้พิทักษ์รักษา
- เชื่อกันว่า พญานาคเป็นผู้พิทักษ์รักษาสถานที่ต่างๆ โดยเฉพาะแหล่งน้ำ โบราณสถาน วัดวาอาราม ผู้คนจึงมักสร้างรูปปั้นพญานาคไว้เพื่อเป็นสิริมงคล ปกป้องคุ้มครองสถานที่นั้นๆ
3. สัญลักษณ์ของพลังอำนาจ
- พญานาค มักถูกมองว่าเป็นสัญลักษณ์ของพลังอำนาจ เชื่อกันว่า พญานาคมีพลังเหนือธรรมชาติ สามารถบันดาลสิ่งต่างๆ ได้ ผู้คนจึงมักเคารพบูชาพญานาคเพื่อขอพลัง อำนาจ วาสนา โชคลาภ
4. สัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์
- เชื่อกันว่า พญานาคเกี่ยวข้องกับความอุดมสมบูรณ์ เชื่อกันว่า พญานาคมีอิทธิพลต่อผลผลิตทางการเกษตร ผู้คนจึงมักบูชาพญานาคเพื่อขอความอุดมสมบูรณ์ ร่ำรวย มั่งคั่ง
5. สัญลักษณ์ของความรัก
- ในตำนานไทย มักมีเรื่องราวเกี่ยวกับความรักระหว่างพญานาคกับมนุษย์ เชื่อกันว่า พญานาคมีความรักที่ซื่อสัตย์ มั่นคง ผู้คนจึงมักนำเรื่องราวความรักของพญานาคมาเปรียบเปรยกับความรักของมนุษย์
6. สัญลักษณ์ของเวทมนตร์คาถา
- เชื่อกันว่า พญานาคมีความรู้เกี่ยวกับเวทมนตร์คาถา วิชาอาคม ผู้คนจึงมักบูชาพญานาคเพื่อขอความรู้ วิชาความสามารถ
7. สัญลักษณ์ของการบรรลุธรรม
- ในศาสนาพุทธ พญานาค มักถูกมองว่าเป็นสัญลักษณ์ของการบรรลุธรรม เชื่อกันว่า พญานาคเป็นผู้พิทักษ์รักษาพระพุทธศาสนา ผู้คนจึงมักบูชาพญานาคเพื่อขอพรให้บรรลุธรรม
8. สัญลักษณ์ของโลกบาดาล
- เชื่อกันว่า พญานาคอาศัยอยู่ในโลกบาดาล เชื่อกันว่า โลกบาดาลเป็นดินแดนลี้ลับ เต็มไปด้วยสิ่งมหัศจรรย์ ผู้คนจึงมักมีความเคารพ ศรัทธา ต่อโลกบาดาลและพญานาค
9. สัญลักษณ์ของความเชื่อพื้นบ้าน
- พญานาค เป็นส่วนหนึ่งของความเชื่อพื้นบ้านไทยมาอย่างยาวนาน เชื่อกันว่า พญานาคมีจริง เคยปรากฏตัวให้ผู้คนเห็น ผู้คนจึงมักเล่าขานตำนานเรื่องราวเกี่ยวกับพญานาคสืบต่อกันมา
10. สัญลักษณ์ของวัฒนธรรม
- พญานาค ถูกนำมาใช้เป็นสัญลักษณ์ในงานศิลปะ สถาปัตยกรรม ประเพณี วัฒนธรรมต่างๆ ของไทย พญานาคกลายเป็นส่วนหนึ่งของเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมไทย